Een pluktuin aanleggen doe je door bloemen in rijen te zetten, net als groente, met bollen voor het voorjaar, eenjarigen zoals zinnia, cosmos en korenbloem voor de zomer, en dahlia’s en vaste planten voor de nazomer. Zaai of plant gespreid, pluk vaak en snijd ’s ochtends vroeg, dan heb je van april tot de eerste nachtvorst bloemen voor in de vaas.
Je hebt er geen grote tuin voor nodig. Een bed van een paar meter lang in de moestuin of achterin de tuin levert al een bos per week op.
Plek en opzet: denk in rijen
Een pluktuin is een productietuin, geen border. Je wilt er makkelijk bij, planten moeten rechtop blijven staan en je haalt er steeds bloemen uit. Rijen werken daarom beter dan een siertuin.
- Zon: minstens ongeveer zes uur per dag. Bijna alle snijbloemen zijn zonaanbidders.
- Bedden: ongeveer 1 tot 1,2 meter breed, zodat je van twee kanten tot het midden reikt. Paden van ongeveer 40 tot 50 cm daartussen.
- Grond: los en voedzaam, met elk jaar een laag compost. Te veel stikstof geeft veel blad en slappe stengels.
- Steun: span over hoge soorten een horizontaal net (gaas met mazen van ongeveer 15 tot 20 cm) op ongeveer 30 tot 50 cm hoogte. De stengels groeien erdoor en blijven recht.
- Wisselen: zet eenjarigen niet elk jaar op precies dezelfde plek, net als bij groente. Hoe je dat plant, lees je bij wisselteelt in de moestuin.
Heb je al een moestuin? Dan is een paar rijen bloemen tussen de groente ideaal. Ze trekken bestuivers aan en het onderhoud loopt gelijk op. Begin je helemaal opnieuw, kijk dan ook bij moestuin beginnen voor de grondvoorbereiding.
Eenjarigen: het hart van de pluktuin
Eenjarigen bloeien binnen een paar maanden na zaaien en blijven, als je doorplukt, wekenlang nieuwe bloemen maken. Ze zijn goedkoop uit zaad en je kunt elk jaar andere kleuren kiezen.
- Zinnia (Zinnia elegans): heeft warmte nodig. Zaai binnen in april of buiten na de ijsheiligen. Bloeit van juli tot de vorst.
- Cosmos (Cosmos bipinnatus): makkelijk en royaal, tot ongeveer 1 tot 1,5 meter hoog. Luchtig in een bos.
- Korenbloem (Centaurea cyanus): zaai direct buiten, in maart–april of in september voor een vroege bloei het jaar erna.
- Goudsbloem (Calendula officinalis): taai, zaait zichzelf uit, bloemen zijn eetbaar.
- Reukerwt (Lathyrus odoratus): heerlijke geur, heeft een rek of gaas van zo’n 1,5 tot 2 meter nodig. Elke paar dagen plukken, anders stopt hij.
- Zonnebloem (Helianthus annuus): kies vertakkende of pollenvrije snijbloemtypes; die geven meer en kleinere bloemen en morsen geen stuifmeel op tafel.
- Juffertje-in-het-groen (Nigella damascena) en groot akkerscherm (Ammi majus): luchtige vullers. De zaaddozen van juffertje-in-het-groen zijn ook mooi gedroogd.
Tip: Top zinnia’s en cosmos als ze ongeveer 20 tot 30 cm hoog zijn: knip de groeitop af boven het derde of vierde bladpaar. De plant wordt dan breder en geeft meer en langere stengels.
Bollen, knollen en vaste planten
Bollen voor het voorjaar
Tulpen en narcissen plant je in oktober–november. Voor de pluktuin kun je ze dicht op elkaar in een rij zetten, als een soort eenmalige oogst. Pluk tulpen als de knop net kleurt; ze groeien in de vaas nog door. Narcissen geven slijm af dat andere bloemen sneller laat verwelken: zet ze eerst een paar uur apart in water. Meer over planten en plantdiepte lees je bij bloembollen planten. Gladiolen kun je van april tot juni in porties planten, voor bloei in de nazomer.
Dahlia’s
Dahlia’s zijn de koningen van de nazomer en blijven bloeien tot de eerste nachtvorst, zolang je plukt. Start de knollen in april binnen in een pot en zet ze na de ijsheiligen buiten, of plant ze direct buiten als de grond warm is. Hoe je ze opbindt, toppen en overwintert, lees je bij dahlia’s planten en verzorgen.
Vaste planten
Een rij vaste planten zet je één keer en plukt je jaren. Goed in een bos: pioenroos, duizendblad (Achillea), zonnehoed (Echinacea), zeeuws knoopje (Astrantia), vlambloem (Phlox) en vrouwenmantel als vulgroen. Ook lavendel en hortensia zijn mooi, vers of gedroogd.
Wat zaai of plant je wanneer?
| Plant | Zaaien / planten | Bloei (ongeveer) | Pluktip |
|---|---|---|---|
| Tulp | Bollen planten okt–nov | April–mei | Als de knop kleurt |
| Narcis | Bollen planten sept–okt | Maart–april | In knop; eerst apart in water |
| Korenbloem | Buiten zaaien maart–april of sept | Mei–juli | Als de bloem net open is |
| Reukerwt | Binnen feb–maart, buiten maart–april | Juni–augustus | Elke paar dagen plukken |
| Goudsbloem | Buiten zaaien maart–mei | Juni–oktober | Bloem net open |
| Cosmos | Binnen april, buiten vanaf half mei | Juli–oktober | Als de knop kleurt of net open is |
| Zinnia | Binnen april, buiten na half mei | Juli–oktober | Stengel onder de bloem moet stevig zijn |
| Zonnebloem | Buiten zaaien mei–juni, gespreid | Juli–september | Als de eerste bloemblaadjes opengaan |
| Dahlia | Knollen starten april, buiten na half mei | Juli–oktober | Volledig open; knoppen gaan in de vaas slecht open |
| Gladiool | Knollen planten april–juni | Juli–september | Als de onderste bloem kleurt |
Exacte zaaimomenten per gewas vind je in de zaaikalender.
Stappenplan: zo leg je een pluktuin aan
- Kies een zonnige strook en bepaal je bedden en paden. Zet ze uit met touw.
- Maak de grond schoon en los in de herfst of het vroege voorjaar, en werk een laag compost in.
- Plant in het najaar bollen in een of twee rijen.
- Zaai in maart–april korenbloem en goudsbloem buiten, en reukerwt en eventueel zinnia en cosmos binnen.
- Zet na de ijsheiligen de voorgezaaide eenjarigen en de dahlia’s buiten, op ongeveer 25 tot 40 cm afstand, afhankelijk van de soort.
- Span het steunnet meteen na het planten, niet pas als de planten omvallen.
- Zaai gespreid: zaai van snelle soorten als korenbloem en zonnebloem elke drie à vier weken een nieuw rijtje, zo heb je langer bloemen.
- Pluk vanaf de eerste bloei elke paar dagen en knip uitgebloeide bloemen weg.
Plukken: zo blijft je bos lang mooi
- Pluk vroeg in de ochtend, als de stengels vol water staan. Op een warme middag gaan bloemen sneller hangen. De koele avond is de tweede keus.
- Neem een emmer met lauw water mee en zet elke bloem er direct in.
- Snijd schuin af met een scherpe, schone schaar of mes, boven een blad of zijscheut. Daar loopt de plant weer uit.
- Haal het blad weg dat onder water komt te staan; dat gaat rotten.
- Laat de bloemen een paar uur rusten op een koele, donkere plek voor je ze schikt.
- Ververs het water om de dag en snijd de stelen opnieuw bij.
Hoe vaker je plukt, hoe meer bloemen veel eenjarigen maken. Een zinnia of cosmos die je laat uitbloeien en zaad laat zetten, stopt eerder.
Veelgestelde vragen
Hoe groot moet een pluktuin zijn?
Met een bed van ongeveer 1,2 bij 3 meter pluk je in de zomer elke week een flinke bos. Wil je ook in het voorjaar en najaar volop plukken, reken dan op twee of drie van zulke bedden. Een paar rijen in de moestuin werkt ook prima.
Welke bloemen zijn het makkelijkst voor een beginnende pluktuin?
Cosmos, zinnia, korenbloem, goudsbloem en zonnebloem zijn makkelijk uit zaad en bloeien lang. Voeg een paar dahlia’s toe voor de nazomer en een rij tulpen voor het voorjaar, dan heb je een groot deel van het seizoen gedekt.
Waarom gaan mijn zinnia’s in de vaas snel hangen?
Vaak zijn ze te vroeg geplukt. Doe de wiebeltest: pak de stengel zo’n 20 cm onder de bloem en schud zachtjes. Buigt de stengel slap, wacht dan nog een paar dagen; staat hij stevig, dan is de bloem klaar om te plukken.
Kun je een pluktuin ook in potten maken?
Voor een klein balkon kan dat met compacte soorten zoals goudsbloem, lage zinnia’s en bollen in grote bakken. Kies potten van minstens ongeveer 30 cm diep en geef in de zomer dagelijks water. Hoge cosmos en dahlia’s doen het beter in de volle grond.
